HET POOLSE LEVEN 18

                             
KLEDING

Jij trekt uit, wij trekken uit, jullie trekken uit
jassen, blazers, colbertjes, blouses
van wol, katoen, polyester,
rokken, broeken, sokken, ondergoed,
alles neerleggend, ophangend, gooiend over
stoelleuningen, vleugels van kamerschermen ;
voorlopig, zegt de arts, is het niets ernstigs,
kleed u weer aan, rust uit, ga op reis,
innemen in geval van, voor het slapen gaan, na het eten,
terugkomen over drie maanden, een jaar, anderhalf ;
zie je wel, en jij dacht, en wij vreesden,
en jullie veronderstelden, en hij vermoedde ;
tijd om met nog bevende handen knopen en knoopjes,
ritsen, gespen, strikken binden, sluiten,
en uit de mouwen, de tasjes, de zakken
het verfrommelde, gestippelde, gestreepte, gebloemde, geruite sjaaltje
te trekken, dat opeens nog veel langer van nut kan zijn.

                                                                      Wisława Szymborska
                                                                      Uitzicht met zandkorrel
                                                                      Gedichten
                                                                      Vertaling Gerard Rasch
                                                                      Meulenhoff 1997

Sinds kort zijn wij lid van een bijzondere club, nl. de Klub Morsa, de Walrussenclub. In dit winterse weer is voor deze tak van sport zeer weinig kleding nodig. Een zwempak, bikini, zwembroek of string is voldoende. Rond Wąbrzezno liggen een paar prachtige meren, en in een ervan, het Jezioro Zamkowe, wordt iedere zondag om 13.00 uur een verfrissende duik genomen. Hoe gaat het in zijn werk? Eerst op het strand warmlopen, een aantal keren heen en weer. Dan stap je het water in. Vandaag was de temperatuur 4 graden, dus dat komt wel binnen. Eerst gaat men een paar minuten te water, dan weer even rennen over het strand en dan voor de tweede keer het ijskoude water in. Die tweede keer is het lekkerst, het voelt niet koud meer aan en alles tintelt. Van de 28 trouwe Morsy zwemmen er een paar, waaronder Agata en ondergetekende, al is het kort, wat mij betreft. Wie actuele foto's, of films van ons wil zien, kan terecht op Facebook onder de naam " Morsy Wabrzeskie". Vandaag stond de duik in het teken van Sinterklaas (Swięty Mikołaj). Op 6 december viert hij hier zijn naamdag. Op 5 december kunnen alle kinderen hun schoen zetten, en op 6 december zit er dan iets van snoepgoed in. Dus hier geen dicussies over Zwarte Pieten, schimmels rijdend over het dak, gedichten, zakken vol speelgoed, snoepgoed etc. Nee, Sinterklaas wordt al snel ingeruild voor zijn evenknie de Kerstman, die qua uiterlijk niet onderdoet.

Waar je wel dikke kledij voor nodig hebt, is het werken in de tuin. Na de werkelijk fantastische zomer is het zaak alles winterklaar te maken, en daar is de late herfst in november/december het uitgelezen tijdstip voor. Wil je bomen planten dan moet je het nu doen. Wil je iets eruit halen en laten overwinteren in de garage of op zolder, dan moet je het nu doen. En zo werden er nog 2 bomen gepland; appelboom met de mooie Poolse soortnaam Malinówka en een pruimenboom.

Ook werden er nog wat struiken (kruisbessen, een rood en een wit) geplaatst .......

....en gingen op de berg, terzijde van ons huis, een grote berg bloembollen de grond in. Altijd weer verrasend wat daarvan zal opkomen na een (mogelijk) koude winter.
Over winter gesproken, de laatste week was koud, met overdag 2 a 3 graden vorst en s'nachts soms -10 op de meter. Dat betekent buiten de lange onderbroek/thermo-ondergoed aan, muts op en sjaal om. En als je dan naar buiten loopt en je ziet dat op ons landje dit wild loopt, dan word je daar gelijk warm van ...............

Ja, en als het koud is, is een open haard wel prettig. Hij is nu helemaal klaar en boven de zwarte tafel hangen inmiddels onze nieuwe lampen.

Ook hebben we de spiegel opgehangen, weliswaar nu verticaal, maar op die plek voldoet hij prima.

Aangezien we de laatste tijd veel problemen hebben gehad met onze groene 20 jaar oude Renault Clio, hebben we na veel wikken en wegen, en advies van familie en vrienden, besloten toch maar een nieuwe (tweede hands) auto aan te schaffen, die de winter en het bergachtige terrein moeiteloos aankan : Suzuki Gran Vitara 4x4. Het is een uit Denemarken geïmporteerde auto van 12 jaar oud, diesel, met 153.000 op de teller. Deze week krijgt-ie een grote beurt en kunnen we vanaf dinsdag a.s.de sneeuw, en mogelijke sneeuwduinen moeiteloos pareren. Het is een SUV, dus het is wel een beetje een protserige bak (De P.C. Hooftstraat stond 10 jaar geleden vol met deze bolides), maar hij rijdt goed, je zit hoog en ook qua bagage kunnen we heel wat kwijt. Zeker als we gasten op moeten halen of wegbrengen van en naar de vliegvelden is dat makkelijk. Maar ook de BSR-bank past hier moeiteloos in, daar er ook mensen zijn die aan huis van BSR willen genieten. Soms zijn ze niet in staat vervoer te organiseren naar onze plek of zijn ze zo slecht ter been dat de mobiele bank de enige optie is en ik ze dus ter plekke thuis release. Dat is een mooi bruggetje naar het volgende item nl. de promotie van BSR in Czystochleb en omgeving .......

Afgelopen donderdag, 29 november, hadden we om 18.00 uur een informatie-bijeenkomst georganiseerd in ons huis/praktijk te Czystochleb 39A. Op 15 november is er een artikel in het plaatselijke krantje CWA verschenen met een prachtig artikel over ons en onze praktijk. Veel mensen belden om informatie over Body Stress Release en ook werden er wat afspraken gemaakt. Zoals hierboven te zien waren we voorbereid op een grote groep mensen, die plaats mochten nemen op onze prachtige zolder, annex praktijkruimte. Ongeveer een week geleden vatte ik de euvele moed op het stuk uit de krant te copieren en langs te brengen bij de naaste buren en in de nabije omgeving. Dat leverde een aantal leuke ontmoetingen op met diverse buren. Iedereen is nieuwsgierig wat wij doen daar op de berg. Door het stuk in de krant en mijn 2 dagen folderen en als een Jehova langs de deur te gaan, leverde dat 13 belangstellenden op.....

en in de dagen daarna inmiddels 2 nieuwe klanten, met nog een aantal nieuwe in de pijplijn. Zelfs vandaag belde een man uit Wąbrzezno, of ik niet bij hem langs kon komen. En zo ga ik morgen dus met mobiele bank en al bij hem op bezoek.
Vrijdag a.s. 7 december, doen we de informatie-avond over in Dom Jogi Winnica in Torun. In dat Joga-centrum konden we gratis een ruimte krijgen en inmiddels stromen de aanmeldingen binnen. Kortom, we zijn ons aan het presenteren en dat kost wat energie, maar uiteindelijk blijkt dat ook Polen op zoek zijn naar 1) liefdevolle aandacht 2) gehoord te worden 3) behoorlijke behandeling als MENS, niet als nummer 4) een methode die helpt en waarbij je je niet uit hoeft te kleden 5) redelijk betaalbaar is (we hebben ons tarief verlaagd van 150 naar 100 zloty).
Nu we de tijd en energie ervoor hebben onze praktijk op te zetten, levert dat gelijk resultaat op en dat is bemoedigend en motiverend, want BSR is het mooiste wat er is, en om te doen !

Om goed met de klanten te kunnen communiceren, ga ik vanaf morgen, 3 december, weer naar Poolse les. Niet in Torun, dat is te ver weg, maar in een dorpje hier vlakbij. Daar is een gepensioneerde lerares, die haar kunsten op mij wel wil botvieren. Samen kijken we of er een klik is en zo ja, dan blijf ik gewoon bij haar voor de lessen.

In de vorige blog nr. 17 heb ik u deelgenoot gemaakt van de opname van Agata's moeder in het regionale ziekenhuis van Alexandrów Kujawski. Ter vergelijking met Nederland hierbij een beschrijving van onze ervaring in dit ziekenhuis, dat tevens veel zegt over de stand van de medische zorg in Polen :

Als je bij de eerste hulp binnenkomt, kom je in een gang terecht, die verlicht is als een fietsenkelder in de Bijlmer. Kortom, je ogen moeten wennen aan het weinige licht. Met een klop op de eerste deur, kom je in het voorportaal van dit verstervingscentrum, annex ziekenhuis. Een dame met opschrift ZUSTER op de borst, staat je te woord en verzoekt je de patient in haar handen achter te laten en daarna in de sombere gang plaats te nemen op half vergane stoelen. Op dat moment ben je overgeleverd aan de grillen van het dienstdoend personeel en de ( hopelijk) aanwezige doktoren. In ons geval, de derde keer dit jaar, viel het dit keer mee. De eerste keer heb ik reeds verslagen in een der blogs hiervoor. Pikant detail is dat wij de tweede keer met Michal en Zsuzsi onderweg waren en hoorden dat Babcia in het ziekenhuis lag. Nu waren mijn ouders bij ons en hoorden we hetzelfde bericht. Dus ook zij hebben met eigen ogen kunnen zien hoe een Pools privincieziekenhuis eruit ziet : aan de buitenkant ziet het er o.k. uit, vanbinnen is het stylo a la zestiger jaren. Babcia die een aantal keren was flauw gevallen in haar huis, werd snel onderzocht en door diverse scans gehaald. Alles keurig op tijd en vrij snel. Daarna kwam het bericht dat ze op basis van de uitslagen toch maar moest worden opgenomen. Agata bleef bij haar en ik reed op en neer naar het huis om badjas en toiletgerij op te halen. Bij terugkomst lag ze reeds op zaal, waarin plaats voor drie personen. Een dame bij het raam was redelijk aanspreekbaar en prettig in de omgang. De andere dame ter rechterzijde van Babcia lag al rochelend te happen naar adem en leek het aardse leven spoedig te zullen verlaten. In de tussentijd kwam de middagmaaltijd, dat werd neergezet op het nachtkastje. We zochten het bestek, en ( o hilariteit) , dat bleek niet aanwezig in het ziekenhuis. Kortom, dat moet je zelf meenemen. Bij godsgratie konden we een afgekloven vork lenen om de eerste nood te lenigen, en de maaltijd van gaarkeuken niveau naar binnen te schuiven. Het bed was modern en te verstellen in alle hoogtes en dieptes zoals gewenst en zelfs op afstand. De zaal en gang zijn kaal en somber. De geur van mensen en hun uitwerpselen vult de neusgaten, de verwarming draait op volle toeren en de ramen zijn niet te openen. Gebrek aan frisse lucht ontbreekt geheel en het is geen wonder dat Babcia zo snel mogelijk naar huis wil. Voor haar is elders dan haar thuis zeer bedreigend. Zo nu en dan rent er een zuster naar binnen, kijkt zonder iets te zeggen in haar oog en rent weer weg. Geen uitleg niets..... Babcia werd op donderdag opgenomen, zondag was de 100- ste verjaardag van de Poolse onafhankelijkheid, en vanwege die feestdag, die ook nog werd uitgebreid naar de maandag, zorgde ervoor dat er niets gebeurde, dus alleen bedvulling en daarnaast niets. Agata ging bij de dienstdoend arts eens informeren en kreeg als antwoord : Is het hier niet goed dan ? Agata legde uit dat Babcia alzheimer heeft en verwilderd in bed ligt of op de gang loopt, zonder te weten waar ze is. Het enige dat ze wil is naar huis. De dokter wreef nog wel even in dat haar huis niet ons huis was. Op maandag waren we het zat toen we Babcia met bezweet gezicht en verwilderde ogen op de gang aantroffen. Dit was de limit. Dus weer naar diezelfde arts, die qua humeur niet echt veranderd was in een etmaal. In Polen is algemeen bekend dat een arts 3 banen heeft : een in het ene ziekenhuis, de tweede in een naburig en drie thuis prive en voor het driedubbele dan de verzekering uitkeert. We stelden haar voor moeder op onze verantwoording mee te nemen, daar zij toch alleen maar een bed vulde en er in onze ogen niet veel gebeurde. De arts gaf zelf toe dat alles gedaan was wat moest gebeuren en dat de uitslagen bemoedigend zijn. Maar ja, de printer is kapot en het is feestdag dus de ict'er is er niet.  Moeder werd dus op borgtocht vrijgelaten en terug in haar huis knapte ze gelijk op daar dat haar thuis en vastigheid is. 
Al met al is de staat der gezondheidszorg bijna als in een Zuid-Amerikaanse bananenrepubliek of Afrika. Doktoren doen bijzonder uit de hoogte, jij die in bed ligt bent een nummer. Een veterinair arts doet waarschijnlijk nog gezelliger tegen een roedel varkens, dan de arts die wij troffen. Kortom, niet erg bemoedigend voor het geval je iets gaat mankeren. Er valt nog heel wat te verbeteren aan dit systeem, dat ook hier geregeerd wordt door de verzekeraar die hier nog in handen van de staat is. Wil je betere zorg, dan kan je terecht in prive-klińieken waar je wel cash moet afrekenen en wel tot 5x zoveel als normaal, maar dan heb je zorg en je wordt direct geholpen en hoeft dus geen maanden te wachten. Er worden veel grappen gemaakt over dit alles, maar op het moment dat je werkelijk erin beland bent, is het niet om te lachen. 

Gelukkig hebben we koken als hobby en na al die smartelijke verhalen hierboven een hartversterkend
recept uit het fantastische kookboek : De Zilveren Lepel , uitgeverij Van Dishoeck 2008

GESTOOFDE ZEEWOLF/ZEEDUIVEL MET KURKUMARIJST (voor 6 personen)

Ingredienten :
900 gram zeeduivel/zeewolf filet in stukken
bloem
2 eetlepels olijfolie
40 gram boter
2 uien, fijngehakt
175 ml droge witte wijn
schil van 1 citroen, geraspt
stuk verse gember van 2,5 cm in reepjes
scheutje Tabasco
3 tomaten
1 takje verse bladpeterselie, fijngehakt
200 gram langkorrelige rijst
1/2 - 1,5 theelepel gemalen kurkuma
zout en peper

Bestuif de visfilets licht met bloem. Verhit de olijfolie en 25 gram boter in een pan, doe er de uien bij en fruit ze 5 minuten op laag vuur; roer af en toe. Voeg de stukken vis toe en bak ze 2 minuten al roerend mee. Giet er de wijn bij en laat hem pruttelend verdampen. Doe er de citroenschil, gember en Tabasco bij, breng alles met zout en peper op smaak, laat alles nog 10 minuten pruttelen en doe er dan de tomaat en peterselie bij. Doe intussen de rijst in een pan met veel koud water; voeg wat zout toe plus zoveel kuyrkuma dat het water felgeel wordt. Breng het aan de kook en laat het 15 minuten afgedekt pruttelen. Laat de rijst uitlekken. Spreid hem uit over een warme schaal, verdeel er de rest van de boter over en geef er de warme gestoofde vis bij. SMACZNEGO ! EET SMAKELIJK !

En hoe staat het met de verkoop van het appartement in Grębocin? We hebben alles in handen gegeven van een makelaar, die het op zijn Nederlands doet : Styling appartement, mooie foto's, brochure, kijkmiddagen enz. Geinteresseerden kunnen kijken op de Poolse website OTODOM en als je daar " Mieszkanie Grębocin " intypt dan komt ons appartement naar voren : vraagprijs 210.000 zloty. Afwachten dus of dit resultaat gaat opleveren. We hebben er een goed gevoel bij en ook verder geen omkijken , want de makelaar regelt de bezoeken, daar hij een sleutel heeft.

Over 3 weken is het Kerst en komt er heel wat familie deze kant op : Mijn ouders Rina en Dries, zoon Michał met vriendin Zsuzsi, dochter Bonnie met man Jorden en onze 3 kleinkinderen Wadna, Elia en Feebe. Kerstavond (24-12) wordt bij ons gevierd. We kijken erg naar dit bezoek uit, want we hebben de familie al een tijdje niet meer live gezien.

Tot zover deze blog.
Iedereen een goede Sinterklaasviering en alvast prettige feestdagen toegewenst !

Andy en Agata.

 

HET POOLSE LEVEN 17

DE KOFFIEMOLEN

Op 10 oktober 2015 overleed mijn oma op 102 - jarige leeftijd. In haar keukentje hing de bovenstaande koffiemolen, die mogelijk ook van haar moeder is geweest. Het is daarom een eer dat we dit voorwerp bij ons in Czystochleb aan de muur mogen hangen. Passend bij dit attribuut het volgende verhaal  uit het boek : Oer en andere tijden
                                                   Prawiek i inne czasy
                                                   Olga Tokarczuk
                                                   Vertaling Karol Lesman
                                                   Uitgeverij De Geus
                                                   Breda 1998

DE TIJD VAN MISIA'S KOFFIEMOLEN
Mensen denken dat zij intenser leven dan dieren, dan planten en zeker dan dingen. Dieren vermoeden dat ze intenser leven dan planten en dingen. Planten dromen dat ze intenser leven dan dingen. En dingen duren voort en in dat voortduren zit meer leven dan in al het andere.
Misia's koffiemolen is ontstaan door toedoen van andermans handen die hout, porselein en geelkoper tot een voorwerp hebben samengevoegd. Hout, porselein en geelkoper hebben de idee van het malen gematerialiseerd. Het malen van koffiebonen , waar later weer heet water overheen wordt gegooid. Er is niemand van wie je kunt zeggen dat hij of zij de koffiemolen heeft uitgevonden, het maken van iets is immers niet meer dan het zich weer bewust worden van wat buiten de tijd om, ofwel altijd en eeuwig, bestaat. Een mens is niet in staat uit het niets iets te maken, want dat is een goddelijke bedrevenheid.
De koffiemolen heeft een buik van wit porselein en in die buik zit een opening waarin een houten laatje (bij ons van glas) de vrucht van de bedrijvigheid verzamelt. De buik is bedekt met een geelkoperen kap (bij ons van groen hout) met een korte zwengel die in een stuk hout eindigt. De kap heeft een gat dat open en dicht kan : daarin worden de ruisende koffiebonen gestrooid.
De koffiemolen is in een of andere manufactuur ontstaan en vervolgens in iemands huis terechtgekomen, waar hij iedere dag voor de middag koffie maalde. Warme en levende handen hebben hem vastgehouden. Hebben hem tegen een boezem aangedrukt, waar onder katoen of flanel een menselijk hart klopte. Daarna heeft de oorlog hem bruut van het veilige plankje in de keuken naar een doos met allerlei andere voorwerpen overgebracht, naar reistassen en zakken, naar treinwagons, waarmee mensen in paniekvlucht voor een gewelddadige dood probeerden weg te komen. De koffiemolen nam als ieder ander ding de gehele wereldchaos in zich op : beelden van onder vuur genomen treinen, trage stroompjes bloed, verlaten huizen waarvan de ramen ieder jaar door een andere wind werden bespeeld. Hij heeft de warmte van de afkoelende menselijke lichamen en de wanhoop van het achterlaten van wat vertrouwd is in zich opgenomen. Hij is aangeraakt door handen en al die handen hebben hem met een ontelbare hoeveelheid emoties en gedachten gestreeld. De koffiemolen heeft ze in zich opgenomen, want dat is het vermogen van alle materie : het vasthouden van wat vluchtig en vergankelijk is.
Michał (vader van Misia) had hem ver weg in het oosten gevonden en hem als oorlogsbuit in zijn soldatenrugzak gestopt. s' Avonds, als hij op wacht stond, rook hij aan het laatje : het rook naar veiligheid, koffie en thuis.
Misia liep met de koffiemolen naar buiten, naar het bankje voor het huis en draaide aan het zwengeltje. Dan liep de koffiemolen licht alsof hij een spelletje met haar speelde. Misia bezag vanaf haar bankje de wereld en de molen draaide en maalde de lege ruimte. Maar op een keer strooide Genowefa (haar moeder) er een handvol zwarte bonen in en vroeg haar die fijn te malen. Toen draaide het zwengeltje niet zo soepel meer. De molen verslikte zich en langzaam, gelijkmatig begon hij te werken en te krassen. Het feest was voorbij. Er zat zoveel ernst in het werk van de molen dat niemand hem nu nog durfde tegenhouden. Hij bestond alleen nog uit malen. En toen voegde zich bij de molen, bij Misia en bij de hele wereld de geur van versgemalen koffie.
Als je de voorwerpen aandachtig beziet, met gesloten ogen om je niet door de schijn die de dingen ten toon spreiden om de tuin te laten leiden, als je wantrouwen een kans geeft, krijg je tenminste voor even hun ware gezicht te zien.
Dingen zijn bestaansvormen die ondergedompeld zijn in een andere werkelijkheid, waar tijd noch ruimte bestaat. Het enige dat je te zien krijgt is de buitenkant. De rest, die elders is ondergedompeld, bepaalt de betekenis en de zin van ieder stoffelijk voorwerp. Bijvoorbeeld van een koffiemolen.
Een molen is een stuk materie dat de idee van het malen is ingeblazen.
Molens malen en daarom bestaan ze. Maar niemand weet wat een molen precies betekent. Niemand weet trouwens wat de betekenis van alles precies is. Misschien is de koffiemolen wel een splinter van een of andere totale, fundamentele wet van de omzetting, een wet waar deze wereld niet zonder kan of zonder welke hij er volkomen anders uit zou hebben gezien. Misschien zijn koffiemolens de spil van de werkelijkheid, waar dit alles omheen draait en zich ontwikkelt, misschien zijn ze voor de wereld belangrijker dan mensen. En misschien is die ene koffiemolen van Misia wel de pijler van wat men Oer noemt.

Mijn oma, Sjaantje de Jongh-Serne (geboren 1913) heeft in haar lange leven veel meegemaakt : Einde Eerste Wereldoorlog, Spaanse griep (in een week verloor ze haar moeder en 2 zussen), de crisis van 1928, de Tweede Wereldoorlog (bombardement op Rotterdam) ,  2 echtgenoten overleefd, daarna de wederopbouw van Nederland, de dood van haar zoon Wim, en in het laatste deel van haar leven alle technische snufjes, die door iedereen als vooruitgang wordt beschouwd (telefoon, computers, auto's etc.). De koffiemolen, nu bij ons in huis, nam dit alles in zich op.....................

Vandaag , precies 100 jaar geleden op 11-11 1918 werd Polen weer een soevereine staat. Het Poolse Onafhankelijkheidsfeest (Święto Niepodległości) had vandaag dus een speciaal tintje i.v.m. het 100-jarig jubileum. Sinds de Poolse delingen van de achttiende eeuw had Polen opgehouden te bestaan en was het grondgebied verdeeld tussen Oostenrijk, Pruisen en Rusland. Op 11 november 1918 riep Józef Piłsudski de hernieuwde onafhankelijkheid van Polen uit en werd onder zijn leiding de zogenoemde Tweede Poolse Republiek gesticht. De Poolse Onafhankelijkheidsdag werd in 1937 als nationale feestdag ingevoerd en twee keer gevierd voor de Tweede Wereldoorlog uitbrak. In de communistische periode van Polen, ten tijde van de Volksrepubliek Polen (1944-1989) , werd deze feestdag jaarlijks op 22 juli gevierd. Op 22 juli 1944 publiceerde het Poolse Comite van Nationale Bevrijding namelijk zijn manifest. In 1989 werd deze feestdag heringevoerd, gewoon weer op 11 november.

Wij waren vanmorgen reeds vroeg in Alexandrów Kujawski. De moeder van Agata, Irena, ligt daar sinds donderdag in het ziekenhuis, i.v.m. hartstoornissen.

Ineens hoorde ik tromgeroffel en ben toen buiten poolshoogte gaan nemen. Naast het ziekenhuis staat het gemeentehuis en daarvoor stonden twee soldaten te paard in het tenue van 1918, dus met zwaard en musket. De plaatselijke fanfare begeleidde een grote stoet mensen bestaande uit notabelen en bovenal veel militairen, vaandels en Poolse vlaggen.
Babcia heeft van al dat feestgedruis weinig meegekregen. Zij was uiteraard meer benieuwd naar wat de dokter te zeggen had. Het gaat al beter, maar naar huis gaan is nog geen optie. Dus een paar dagen nog geduld hebben is het devies.

Vannavond zijn we naar Wąbrzezno geweest, om te kijken hoe daar gefeest wordt....

 
....ook hier weer veel notabelen, toespraken, kransen en militairen strak in het gelid.
We zijn inmiddels lid van de Klub Morsa (Walrusclub), een groep mensen die gedurende de koude periode van het jaar in open water zwemmen. Zij hadden op het marktplein een barbecue aangestoken, waarop voor iedereen een worst lag te dampen, aangevuld met thee of gluhwijn. Aangezien we al een aantal keren zijn wezen zwemmen, kennen we inmiddels aardig wat mensen, zoals ook de nieuwe kersverse burgemeester, die ook lid is van de club, daar hij vanaf 16 november het hoofd koel moet houden op het stadhuis.

Een andere feestdag, kerkelijk van aard, is 1 november : Allerheiligen. Op deze nationale feestdag herdenkt men de doden, door naar de graven van alle naasten te gaan, daar een kaars te branden en bloemen te leggen. Ook Agata, Jadzia en ik waren vroeg uit de veren op deze dag. Om 7.30 uur reden we met een auto vol kaarsen en bloemen naar de begraafplaats van Kowalewo Pomorskie, waar het een drukte van belang was.........

De begraafplaats is een grote bloemenzee en vooral s'avonds zeer indrukwekkend door het lichtschijnsel van duizenden grafkaarsen.

Vanaf begin november heb ik voor het hek een uit de kluiten gewassen paal met beton in de grond verankerd en er ons huisnummer (39A), een overgebleven BSR-plaat en een heuse brievenbus op vastgeschroefd. Het geheel zal niet wegwaaien. Sterker nog, je kan er een olifant aan vastleggen....

Ook heb ik een extra nummerplaat op de oranje vrachtwagen geschroefd, een kado van mijn broer Otto, woonachtig in Traverse City, Michigan, USA..........

In huis werd de laatste hand gelegd aan onze schouw/open haard........

...en konden we ons al heerlijk warmen.............

Van 2-9 november kwamen mijn ouders Rina en Dries op bezoek. Zij waren voor het laatst hier in maart van dit jaar, dus er was heel wat te bekijken in en om het huis. Ook praatten we weer eens lekker bij. Leuk was dat de zus van Agata, Ewa genaamd met man Jan voor een weekend ook ons bezochten. Heerlijk om met al deze gasten ons wel en wee te delen.
Jan heeft een VW bestelbus en daarmee haalden we de allerlaatse dingen uit ons appartement in Grębocin, zoals de tweede BSR-bank die nu een plekje op zolder heeft gekregen. Rina heeft samen met Dries een gordijn opgehangen voor onze garderobe....

Dries heeft onze zwarte tafel in de woonkamer gerepareerd, want door de diverse transporten was hij zo hier en daar flink gehavend....

Mooi was ook een wandeling in de omgeving. Deze ging nu eens niet over de gebaande paden, maar dwars door de bush-bush......

Voor de zekerheid hadden we een rieten mand meegenomen voor het geval we eetbare paddespoelen tegen zouden komen, maar helaas hebben we niets gevonden.......

Pa en ik hebben in de garage, in het kleinere gedeelte, isolatie aangebracht op het plafond. In de winter mag het in die ruimte niet vriezen. Een electrische verwarming zorgt dat de waterleiding niet bevriest. Om ervoor te zorgen dat de warmte niet wegvloeit naar zolder, hebben we tussen de balken isolatie-platen aangebracht. De platen zaagden we op maat achterop de vrachtwagen, en na 3 uur werken zat alles vastgeschroefd en was het inmiddels donker.........

 Pa en ma genoten ook van de vergezichten, zoals hier vanaf het maisveld..........

...maar ook in de avond is het hier prachtig..............

.....en wat te denken van deze regenboog............

Op 9 november vertrokken Rina en Dries weer vanuit Bydgoszcz naar Dusseldorf Weeze. We hebben een heerlijke week gehad met elkaar. Eigenlijk ging de week veel te snel voorbij.......

Nu mijn ouders zijn vertrokken, hebben we allereerst actie gezet op de verkoop van ons appartement. In totaal 7 bureaus hielden zich bezig met de verkoop, maar resultaat nul. Daarom hebben we nu een makelaar gevonden die het op z'n Hollands doet : Mooie brochure, styling huis met fotosessie, nieuwe advertentie op internet, opzeggen contracten bij andere bureaus door hen geregeld, kijkmiddagen geleid door hen. Dit moet uiteindelijk resulteren in een koper op korte termijn , hopen wij.

Afgelopen week is een journalist van de krant CWA (zeg maar de Schakel van Wąbrzezno) langs geweest. Hij heeft enthousiast stuk over ons en BSR geschreven en leuke foto's gemaakt. Waarschijnlijk wordt het stuk (halve pagina) komende week en anders volgende week geplaatst.
In het verlengde daarvan hebben we twee informatie-bijeenkomsten gepland : Op donderdag 29 november van 18-20 uur bij ons thuis in Czystochleb en op vrijdag 7 december van 18-20 uur in Torun in Dom Yogi-Winnica, een prachtige locatie met uitzicht op de rivier de Wisła.

Kortom, het bruist aan alle kanten van de energie. We houden u in onze volgende blog op de hoogte van het verloop van deze acties.

We sluiten af met wat foto's van (niet eetbare)paddestoelen, want het is niet voor niets herfst.........

Do Widzenia !

Andy en Agata.

HET POOLSE LEVEN 16

PAŻDZIERNIK                                                              OKTOBER

Brzozy są jak złote wodotryski.                                      Berken zijn als gouden watervallen.
Zimno jest jak w ostatnim liście.                                    Het is koud zoals in de laatste brief.
A słońce jest jak ktoś bliski,                                           En de zon is als een dierbare,
które ziębnie i odchodzi. Lecą liście...                           die afkoelt en vertrekt. De bladeren vallen...

                                           Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
                                           (1891-1945)

De zomer van 2018 was lang (april-september),heet, droog en praktisch gezien fantastisch weer voor het bouwen van een houten huis. Oktober is normaal gesproken de start van de herfst, maar bij aanvang was het nog heet met temperaturen boven de 20 graden en veel zon. In Polen spreken ze dan van een "złota jesień", een "gouden herfst", en zo was het...........

De tijd vliegt. Een maand geleden kwam blog nr. 15 uit, een dag voor de verhuizing. De verhuizing van de meeste meubels vond plaats op zaterdag 29 september. De hele familie hielp mee en ook onze oranje Mercedes deed weer zijn best alles op zijn rug mee te nemen.

 Verhuizen is leuk, maar ook weer niet. Je realiseert je bij het oppakken van de vele spullen, dat een mens veel, zo niet te veel verzameld. Alles werd zo goed en zo kwaad mogelijk neergezet in de ruimte waarvoor het bedoeld is. Aan het einde van de dag is iedereen na gedane arbeid verdwenen en blijf je achter in een woud van dozen, stoelen, plastic zakken etc. Waar in godsnaam te beginnen ? En uiteindelijk begin je dan toch maar ergens om in ieder geval een ruimte op orde te hebben. Beetje bij beetje valt alles op z'n plek en soms gaan dingen niet helemaal zoals gepland. Zo zouden wij onze slaapkamer beneden hebben, inclusief garderobe, maar het leek ons uiteindelijk toch beter de hele bovenverdieping voor onszelf te houden. Met gasten hebben zij en wij meer privacy en ook als we BSR-klanten ontvangen, hoeven die mensen niet langs onze gasten. Als stok achter de deur hadden we het bezoek van onze eerste gasten Aadje en Corina van 2 tot 9 oktober.
Zij lieten zich allereerst verrassen door het houten huis in al zijn facetten, de rust, de natuur en het vele wild. Hoogtepunt in dat opzicht waren 3 elanden, vanuit ons huis gezien. De foto is wat onscherp door het vallend duister...

Overdag maakten we een wandeling of pakten toch iets in en om het huis aan. Aadje en ik stortten ons op een enorme berg houtafval. De bruikbare kleine stukken stopten we in 20 big bags (!) beneden in de garage. Dat betekende tientallen keren berg op, berg af met een kruiwagen vol hout. De grotere stukken hout gebruikten we voor diverse vreugdevuren..............

Ook maakten we een uitstapje naar Grudziądz, hier 50 km. vandaan. Daar kochten we prachtige gordijnstoffen waarmee we alle kleine ruimtes en onze BSR praktijk mee opfleurden. Grudziądz is net als Toruń prachtig gelegen aan de rivier de Wisła.

Lopend door het mooie centrum, kom je zo nu en dan toch ook wel de zelfkant van Polen tegen......

...al zou dit ook zo maar een plaatje uit het Bois de Boulogne in Parijs kunnen zijn. Dronkenschap, mensen met kinderwagens vol plastic, oud papier of ijzer, is zo nu en dan een dissonant in het op vele terreinen groeiende Polen.
Verrassend genoeg stonden ineens Piotr Król en kunstenaar Krystian op de stoep. Krystian had zich een aantal weken bezig gehouden met het met de hand uitsnijden van onze ballustrade. Het bestaat uit 6 delen en op mijn vraag hoe lang hij over dit meesterwerk deed, antwoorde hij : Twee dagen per stuk.

Samen met Piotr heeft hij de delen opgehangen. Piotr liep de laatste dingen in huis na, terwijl Krystian onze initialen AB en AS uithakte in de hoofdbalk in de woonkamer. Tussen onze initialen hakte hij op ons verzoek een TRISKELION uit...

Wat is een TRISKELION ?
Een triskelion, of ook wel trinacrie of triskele genaamd, is een Oud-Grieks symbool, bestaande uit 3 gebogen mensenbenen, of, zoals bij ons op de balk, 3 verbonden spiralen, of elk symbool met driemaal rotatiesymmetrie. Deze voorstelling van een rad met drie benen of drie benen in driepas, is een al sinds de oudheid een geliefd symbool en wordt in de heraldiek en de emblemata (symbolenleer) gebruikt. Soms is in het midden van de figuur de Gorgo, een baardig mannenhoofd, een zon of een vrouwenhoofd afgebeeld. Deze vorm heet trinacrie, naar Trinacrium, de Romeinse naam voor Sicilie, waarmee de driehoekige vorm van het eiland weergegeven werd. Men legt de betekenis als volgt uit ; hoe de figuur ook gedraaid wordt, zij zal nooit knielen. De triskelion staat dus voor ONVERZETTELIJKHEID en VRIJHEIDSZIN. Ook het eiland Man heeft als symbool een triskelion en is ook een symbool van Bretagne. De relatie tussen de triskelion en de andere varianten is onduidelijk. Spiraalvormen worden vaak als symbool voor de zon gezien. De Vikingen die in de elfde eeuw Sicilie veroverden brachten het symbool naar het eiland Man.
In de Heraldiek wordt het triskalion gevonden in diverse wapenschilden. Onder meer op Sicilie en Man, maar ook bij de Rabensteners in Franken, de familie Schenk of Schanke in Denemarken en de geslachten Dracomir en Dukla (jawel) in Polen.

Het symbool van de drie-eenheid komt in meerdere culturen voor :
- In de KELTISCHE cultuur is de Triskele het symbool voor de drie-eenheid in de mens :
* Annwn - het onderwereldgebied met als kosmisch symbool de MAAN
* Abred - het niveau van beproeving en het stoffelijke bestaan, met als kosmisch symbool de AARDE
* Gwynvyd - de geheel ontplooide geest, de toestand van liefde, met als kosmisch symbool de ZON
- In de TIBETAANSE cultuur wordt het teken van de drievoudige spiraal de Gakyil genoemd, het RAD VAN VREUGDE dat door een proces van ZELFBEVRIJDING uiteindelijk VERWERKELIJKING voortbrengt, in het symbool van OERENERGIE, die in wezen een geheel is.
- In de ABORIGINES cultuur staat de drievoudige spiraal voor de NAUTILUS-SCHELP, een spiraal rond een centrale, maar niet zichtbare as.De Aboriginals geloven dat de schelp het geraamte van de ziel is, die toebehoort aan Alinda, de maan-man, die iedere maanmaand vanuit de hemel in de oceaan stort.
- Bij de CHRISTENEN staat de drie-eenheid voor de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.
- Bij de WICCA staat de drie-eenheid voor de Maagd, de Moeder, de Oudevrouw, de drie fasen van een vrouwenleven.
- In Rechts-Extremistische kringen als Blood & Honour en de Afrikaner Weerstandsbeweging werd het symbool helaas ook gebruikt....

Agata draagt een HEDDEKA Triskele aan een ketting om haar nek. In de bijgeleverde omschrijving staat het als volgt :
" As a whole the 3 swirls together represent Heddeka. When you look at them together but separate, one circle represents YOU as CREATOR, one circle represents the BELOVED EARTH and one circle represents the CENTRAL SUN OF ALL UNIVERSES. This symbol comes from the time of Atlantis. The water element Heddeka has been upon this earth from the time of the first humans.
Through the symbol the water will increase in vibration. So it is helpful and beneficial for humans, animals, plants and the earth itself. By your belief, intention and asking, this symbol(element) can remove pollution from water. Toxins can be removed from the body just by the increase in vibration.
By coming together with this water element you can help clean the water of our beloved earth. Heddeka is here to be of service to you in these changing times. This element has been forgotten through time but is now returning through the bearers of light. "

De ketting gebruikte Krystian als voorbeeld, en met name in het Engelse verhaal kunnen we ons zeer vinden, vandaar het uithakken op de hoofdbalk. Het hakwerk werd vervolmaakt met A.D. 2018 en een prachtige rozet zoals vaak te zien is in de Tatra bergen / Zakopane, die op zijn beurt weer de FLOWER OF LIFE symboliseert. Na al het handwerk namen we afscheid van de Góralen, die hiermee ons houten huis nog meer cachet hebben gegeven.

Het was leuk voor Aadje en Corina om al dit handwerk live mee te maken. Na een prachtige week bracht ik hen naar het vliegveld in Poznan. Alhoewel...., bij het eerste de beste tolpoortje stopte onze wagen ermee....

Gelukkig kon Agata bij familie een verse auto lenen. Zij kwam ons aflossen en daarna moesten we vol gas rijden om het vliegtuig nog te halen in Poznan. Gelukkig slaagden we erin op tijd te zijn voordat de gates gingen sluiten. Afscheid nemen zat er niet in, helaas, Aadje en Corina stormden werkelijk de auto uit. Eind goed, al goed zullen we maar zeggen..................

Het allerlaatste restje afvalhout werd de dag na hun vertrek met een sjofel op de oranje auto geworpen, waardoor de berg geslonken is tot 0. Met het afvalhout heb ik nog een wat armer gezin kunnen helpen, die het de komende winter als stookhout gaat gebruiken.
Het volgende karwei rond het huis was het ingraven van een 4000 liter betonnen waterreservoir. Het regenwater van ons dak wordt hierin opgevangen om later te gebruiken voor het bewateren van de bomen, struiken en onze moestuin.

Op deze wijze wordt water hergebruikt, wat anders zomaar weg zou lopen op het land. Het is overigens wel zo dat als de bak vol is, het water overloopt naar ons land beneden aan de heuvel.

In de categorie bijzondere bewoners op ons land, deze kever, die bij bossen uit de bomen springen op onze stalen daken , waarop ze met veel gerinkel naar beneden rollebollen en uiteindelijk in het zand vallen...

En toen was het op 18 oktober zover dat Uta, onze vriendin, voor de derde keer naar ons toe vloog. De eerste keer was in Grębocin vorig jaar in ons appartement, in juli j.l. verbleef ze in de garage en nu dan voor het echie in ons houten huis op de heuvel te Czystochleb.

Een wandeling in de omgeving hoort erbij en zo zie je het huis ook weer eens uit een ander standpunt...

...en zoals bij aanvang van deze blog nr. 16 gememoreerd, is het prachtig wandelen in de verkleurde bossen, zowel qua kleur, maar ook qua geur is het erg aangenaam. Je ruikt als het ware het rottingsproces van de bladeren. Vorig jaar waren er overal paddestoelen volop, dit jaar door de droogte niets te vinden helaas.
We kwamen langs een van onze buren. Van hen hebben we het landje 2 jaar geleden gekocht, waarna zij een nieuw dak op hun huis konden laten monteren.

Uta was getuige van de opbouw van de open haard, of beter gezegd de haard met warmwater-voorziening gekoppeld aan de warmtepomp. Eigenlijk zijn het twee gescheiden systemen, die uiteindelijk met elkaar moeten gaan samenwerken qua verwarming en warmwatervoorziening.

Pan Piotr, net zo robuust als zijn open haarden, heeft een maat Leszek genaamd (klein van stuk, zegt niet veel, maar weet van aanpakken, waarschijnlijk de slimste van het stel) en samen vormen ze een speciaal duo kachelfitters, een beetje Laurel en Hardy (Flip i Flap in het Pools), een snufje Peppie en Kokkie en heel veel Jansen en Jansen. Op 17 oktober mochten we voor het eerst rustig stoken... In de volgende blog zal ik het resultaat laten zien.

Uta heeft gezien dat we zelf onze garderobe hebben gebouwd op zolder. Ook hebben we samen met Uta een enorme boekenkast in elkaar gezet van 3 meter lange, 35 cm. brede en bijna 4 cm. dikke planken, soms met gevaar voor verpletterde tenen. De honderden kookboeken, Poolse literatuur, esoterie, fotoboeken en touristische info, kregen zo een plek in de kast.
Bij de boswachterij in Wronie bespraken we met de boswachter of hij ook goed droog open haard hout voor ons had. Hij bleek 12 kubieke meter hout te hebben dat daar al een aantal jaren lag.

Samen met Uta visten we daar om te beginnen de handzame maten hout uit, voor zover wij het konden tillen in de oranje auto. Dat was het eerste transport met een volle laadbak. Een paar dagen later maakte ik het karwei af met Wojtek, een neef van Agata, die in het verleden houtvorster is geweest. Hij zag dat het grootste gedeelte er al 5 jaar lag te drogen, en voor eikenhout is dat perfect. Met een motorzaag maakten we er handzamere stukken van...

....en na 3 transporten was de stapel weg in het prachtige herfstbos...

....en hadden we voor onze garage een flink bos hout voor de deur...............
Ook met Uta stookten we een flink vreugdevuur..........

......en hadden we een week lang leuke gesprekken, lekker eten, veel lol, bezoeken aan Toruń en Grudziądz en bovenal een plezierig toeven in ons warme, comfortabele houten huis.
De 25e vertrok Uta weer naar Nederland en daarna hebben we onze tijd besteed aan het klaarmaken van ons huis voor de volgende gasten : Donderdag 1 november (Allerheiligen) komen Jan en Ewa een paar dagen, en vrijdag komen (eindelijk) mijn ouders Rina en Dries poolshoogte nemen hier in Czystochleb. Wij kijken hier uiteraard zeer naar uit, want voor het laatst waren ze hier in maart(zie de blog van die datum).Toen moest de bouw van alles nog beginnen............

En hoe staat het met de verkoop van het appartement ?
We hebben stevig geadverteerd in plaatselijke kranten en op internet. Veel kijkers zijn er geweest, maar een koper heeft zich helaas nog niet gemeld. Alhoewel, een in Engeland werkzame Pool heeft grote interesse, maar die komt pas rond de Kersrtdagen hier naartoe. Morgenochtend komt er ook weer een kijker, en deze dame klonk zeer enthousiast dat het nog niet verkocht was. Dus wie weet koopt zij het morgen na bezichting, who knows ? We hebben het appartement bijna leeg gehaald. Alleen een badmeubel, de BSR-bank, planten en de stofzuiger staan er nog. Dit weekend hopen we ook die laatste zaken daar weg te halen, zodat we daarna volledig in Czystochleb wonen. Eindelijk komt er een eind aan toch een beetje mistig gebied, tussen 2 woningen in. Soms liggen nog spullen daar, en soms al hier. Nu kunnen we alles een vaste plek geven.
En mistig is het hier vooral in de ochtend. Sprookjesachtig , niet ?

                                     

Officieel is de bouw van ons huis beeindigd en zijn we voor alle instanties uitgeschreven uit Grębocin en nu woonachtig op het volgende adres :
Andy en Agata Bengsch
Czystochleb 39 A
87-200 Wąbrzeźno
Polska

Inmiddels hebben we ook internet en telefoon (Orange) via een LTE. Hiermee komt ons vaste telefoonnummer te vervallen. Onze mobiele nummers zijn ongewijzigd :
Agata : (00)48 500 716 835        e-mail : agata@bsrbarendrecht.nl  +  agata@bsrzdrowezycie.pl
Andy : (00) 48 500 716 886       e-mail : andy@bsrbarendrecht.nl    + andy@bsrzdrowezycie.pl

Wat staat ons de komende tijd te doen ?
Nu het huis is afgebouwd krijgen we eindelijk tijd voor Body Stress Release promotie in Polen, want van BSR gaat ons hart harder kloppen en worden onze clienten er beter van.

De open haard wordt verder afgebouwd.
Onze heuvel zal worden bestraat met kinderhoofdjes over een week of twee. En dan is het tijd voor rust en kan de winter gaan intreden.

Wie het Poolse leven eens wil ervaren, naast het vertoeven in een houten huis, neem dan contact op via bovenstaande gegevens, bv. voor een week (2 personen 500 euro) of lang weekend (2 personen 300 euro) Wij zijn graag jullie gastvrouw en gastheer. Transfer van en naar luchthavens Bydgoszcz of Gdansk in overleg mogelijk.

In de volgende blog verslag van al deze dingen, inclusief het bezoek van familie, verslag van verkoop appartement (hopelijk), 1 en 11 november (bijzondere dagen in Polen) en nog veel meer.

Do Widzenia !

Andy en Agata.